Αναφορά ύποπτου ή παραποιημένου προϊόντος

Ο ΕΟΦ εξετάζει καταγγελίες που υποβάλλουν υγειονομικοί, νοσοκομεία και καταναλωτές για την ποιότητα και τη νόμιμη κυκλοφορία των προϊόντων της αρμοδιότητάς του ^[3], και στην ανακοίνωση της 8ης Ιουλίου 2026 κάλεσε ρητά το κοινό να υποβάλλει «αυθόρμητες αναφορές» για παράνομες πρακτικές που υποπίπτουν στην αντίληψή του ^[1]. Η αναφορά γίνεται γραπτώς προς τον Οργανισμό — με ηλεκτρονικό μήνυμα στο relation@eof.gr ή κατάθεση στο πρωτόκολλο, Λεωφόρος Μεσογείων 284, 15562 Χολαργός — ενώ οι ανεπιθύμητες ενέργειες από φάρμακα δηλώνονται χωριστά μέσω της Κίτρινης Κάρτας ^[2][4]. Αυτό που κάνει μια αναφορά χρήσιμη δεν είναι η ένταση αλλά τα στοιχεία: παρτίδα, συσκευασία, έγγραφα, φωτογραφίες, πού και πότε αγοράστηκε.

Το άρθρο καλύπτει πότε και πώς γίνεται η αναφορά. Ο έλεγχος ενός πιστοποιητικού ανάλυσης για πλαστότητα και η ανάγνωση μιας σφράγισης ασφαλείας περιγράφονται σε χωριστά κείμενα· εδώ αποκτούν μια δεύτερη χρησιμότητα, γιατί το αρχείο που κρατάτε κατά την παραλαβή είναι το υλικό από το οποίο φτιάχνεται μια αναφορά που μπορεί να αξιοποιηθεί.

Πότε αξίζει να γίνει αναφορά

Ο ΕΟΦ ελέγχει φαρμακευτικές πρώτες ύλες, φάρμακα ανθρώπινης και κτηνιατρικής χρήσης, καλλυντικά, φαρμακούχες ζωοτροφές, συμπληρώματα διατροφής και ιατροτεχνολογικά προϊόντα ^[3]. Αναφορά αξίζει όταν κάτι από αυτά κυκλοφορεί εκτός κανόνων, ή όταν ένα προϊόν παρουσιάζεται σαν να ανήκει σε αυτά χωρίς να πληροί τις προϋποθέσεις.

• Προϊόν που παρουσιάζεται ως φάρμακο αλλά δεν εμφανίζεται στο μητρώο φαρμάκων του ΕΟΦ ή στις ενωσιακές βάσεις ^[4].
• «Συμπλήρωμα» σε ενέσιμη μορφή ή «ενδοφλέβια θεραπεία» που προσφέρεται εκτός ιατρικού πλαισίου — η περίπτωση της ανακοίνωσης του Ιουλίου 2026 ^[1].
• Φάρμακο με συσκευασία που αποκλίνει από την αναμενόμενη, ταινία γνησιότητας που δεν επαληθεύεται ή παραβιασμένη σφράγιση ^[4][6].
• Διαδικτυακή πώληση φαρμάκων από ιστότοπο που δεν είναι φαρμακείο ή δεν φέρει το κοινό ευρωπαϊκό λογότυπο ^[6][9].
• Υλικό που διατίθεται με την ένδειξη ερευνητικής χρήσης αλλά προωθείται για χορήγηση σε ανθρώπους.
• Ανεπιθύμητη ενέργεια από φάρμακο — εδώ το σωστό κανάλι είναι η Κίτρινη Κάρτα, όχι η καταγγελία ^[4].

Εξίσου χρήσιμο είναι να ξέρει κανείς τι δεν είναι υπόθεση του ΕΟΦ. Αν ένα εργαστηριακό αντιδραστήριο έχει χαμηλότερη καθαρότητα από όση δηλώνει το πιστοποιητικό του, πρόκειται κατά κανόνα για ζήτημα ποιότητας και σύμβασης με τον προμηθευτή, όχι για παράνομη κυκλοφορία φαρμάκου. Αν το ίδιο το πιστοποιητικό είναι πλαστό ή η συναλλαγή είναι απάτη, αρμόδιες είναι οι αρχές προστασίας καταναλωτή και οι διωκτικές αρχές. Η πλατφόρμα καταγγελιών της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου κάνει την ίδια διάκριση: για θέματα αρμοδιότητας ΕΟΦ παραπέμπει ρητά στον ίδιο τον Οργανισμό, ενώ τα γενικά καταναλωτικά ζητήματα τα δέχεται η Γραμμή Καταναλωτή 1520 ^[5].

Πού απευθύνεται και με ποιον τρόπο

Η σελίδα επικοινωνίας του ΕΟΦ δίνει τη διεύθυνση, το κεντρικό ηλεκτρονικό ταχυδρομείο και τις ώρες του πρωτοκόλλου για κατάθεση εγγράφων αυτοπροσώπως ^[2]. Η Κίτρινη Κάρτα και ο έλεγχος της ταινίας γνησιότητας είναι διαθέσιμα από τις ηλεκτρονικές υπηρεσίες του Οργανισμού ^[4]. Αν ο πωλητής βρίσκεται σε άλλο κράτος μέλος, η αναφορά γίνεται και πάλι στον ΕΟΦ· ο Οργανισμός συνεργάζεται με τις ομόλογες αρχές, και ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων συγκεντρώνει τις βασικές οδηγίες για τις αγορές φαρμάκων μέσω διαδικτύου ^[9].

Ποια στοιχεία χρειάζονται

Μια αναφορά αξιοποιείται όταν κάποιος τρίτος μπορεί να εντοπίσει το προϊόν, τον πωλητή και την παρτίδα χωρίς να σας ξαναρωτήσει. Ο παρακάτω κατάλογος ακολουθεί αυτή τη λογική.

1. Ταυτότητα προϊόντος: ονομασία όπως είναι τυπωμένη, περιεκτικότητα ή περιεχόμενο όπως δηλώνεται, αριθμός παρτίδας, ημερομηνία λήξης, δηλωμένος παρασκευαστής.
2. Φωτογραφίες της κλειστής συσκευασίας από όλες τις πλευρές, της ετικέτας και της σφράγισης, και χωριστά του περιεχομένου αν η συσκευασία έχει ήδη ανοιχτεί.
3. Πηγή αγοράς: διεύθυνση του ιστότοπου ή του λογαριασμού, στιγμιότυπα της σελίδας με ημερομηνία, και τους ισχυρισμούς που συνόδευαν το προϊόν.
4. Έγγραφα συναλλαγής: επιβεβαίωση παραγγελίας, τιμολόγιο ή απόδειξη, ετικέτα αποστολής και αριθμός αποστολής.
5. Συνοδευτικά έγγραφα: φύλλο οδηγιών, πιστοποιητικό ανάλυσης ή δελτίο δεδομένων ασφαλείας, με σημείωση αν ο αριθμός παρτίδας συμφωνεί με τη συσκευασία.
6. Το αρχείο παραλαβής: ημερομηνία, κατάσταση δέματος και σφράγισης, ποιος το παρέλαβε.
7. Το ίδιο το προϊόν: κρατήστε το όπως το παραλάβατε, σε κατάλληλες συνθήκες φύλαξης· μην το πετάξετε και μην το επιστρέψετε στον πωλητή πριν από την αναφορά.

Στείλτε αντίγραφα και φωτογραφίες, όχι τα πρωτότυπα έγγραφα, και κρατήστε αντίγραφο του μηνύματός σας με την ημερομηνία αποστολής. Αν καταθέσετε την αναφορά στο πρωτόκολλο, σημειώστε τον αριθμό πρωτοκόλλου που θα λάβει· είναι το μόνο σημείο αναφοράς που θα έχετε αν χρειαστεί να επανέλθετε. Γράψτε σύντομα και με χρονολογική σειρά: τι αγοράσατε, από πού, πότε το παραλάβατε, τι παρατηρήσατε και τι επισυνάπτετε. Αποφύγετε χαρακτηρισμούς και εικασίες για το τι περιέχει το προϊόν· η αρχή θα το ελέγξει η ίδια, και ένα κείμενο που περιγράφει γεγονότα διαβάζεται πιο γρήγορα από ένα κείμενο που διατυπώνει κατηγορίες.

Τι συμβαίνει μετά την αναφορά

Η αναφορά εξετάζεται από τις υπηρεσίες ελέγχου του Οργανισμού ^[3]. Ανάλογα με την περίπτωση, ο ΕΟΦ μπορεί να διενεργήσει έλεγχο ή δειγματοληψία· τα εργαστήριά του εκτελούν φυσικοχημικούς, μικροβιολογικούς, φαρμακοτεχνικούς και άλλους ελέγχους σε πρώτες ύλες, φάρμακα, καλλυντικά και συμπληρώματα ^[3]. Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι απόσυρση από την αγορά, δημόσια ανακοίνωση — όπως αυτή του Ιουλίου 2026 — ή διαβίβαση στη δικαιοσύνη ^[1].

Δύο ρεαλιστικές προσδοκίες. Η αναφορά δεν είναι αίτημα με προθεσμία απάντησης, και συχνά η έκβαση γίνεται ορατή μόνο αν οδηγήσει σε δημόσια ανακοίνωση. Και μια μεμονωμένη αναφορά σπάνια αρκεί από μόνη της· αποκτά βάρος όταν συμπίπτει με άλλες ή όταν τα στοιχεία της επιτρέπουν άμεσο εντοπισμό. Γι' αυτό η ποιότητα του φακέλου μετράει περισσότερο από το πόσο γρήγορα στάλθηκε.

Ανωνυμία και προστασία

Μια ανώνυμη επισήμανση είναι πρακτικά δυνατή, αλλά δύσκολα αξιοποιείται: η υπηρεσία δεν μπορεί να ζητήσει διευκρινίσεις ή το ίδιο το προϊόν. Τα στοιχεία όσων υποβάλλουν αναφορά αποτελούν προσωπικά δεδομένα, και ο ΕΟΦ διαθέτει υπεύθυνο προστασίας δεδομένων με δημοσιευμένη διεύθυνση επικοινωνίας ^[2].

Ειδική προστασία υπάρχει για όσους αναφέρουν παραβάσεις που έμαθαν μέσα από την εργασία τους. Η Οδηγία (ΕΕ) 2019/1937 προστατεύει πρόσωπα που αναφέρουν παραβιάσεις του ενωσιακού δικαίου, μεταξύ άλλων στους τομείς της ασφάλειας προϊόντων και της δημόσιας υγείας, όταν η πληροφορία αποκτήθηκε σε εργασιακό πλαίσιο ^[7]. Στην Ελλάδα ενσωματώθηκε με τον ν. 4990/2022 ^[8]. Ένας εργαζόμενος σε κλινική, αποθήκη ή κατάστημα που βλέπει παράνομη διακίνηση καλύπτεται από αυτό το πλαίσιο· ένας καταναλωτής απευθύνεται απλώς στην αρμόδια αρχή.

Γιατί η τεκμηρίωση της παραλαβής έχει σημασία εδώ

Το αρχείο παραλαβής γράφεται για άλλον λόγο — για να ξέρει το εργαστήριο τι παρέλαβε, πότε και σε ποια κατάσταση. Όταν όμως κάτι αποδειχθεί ύποπτο, το ίδιο αρχείο γίνεται τεκμήριο. Μια φωτογραφία της σφράγισης πριν ανοιχτεί, ένας αριθμός παρτίδας που αντιστοιχίστηκε με το πιστοποιητικό την ημέρα της παραλαβής, μια σημείωση για την κατάσταση του δέματος: χωρίς αυτά, η αναφορά είναι ισχυρισμός· με αυτά, είναι φάκελος ^[6].

Υπάρχει και ένας λόγος να μην εμπιστεύεται κανείς μόνο την εντύπωσή του: η εμφάνιση ενός δείγματος δεν αρκεί για να κριθεί η γνησιότητά του. Η αναφορά λοιπόν δεν χρειάζεται να αποδείξει παραποίηση· αρκεί να δώσει στην αρχή ό,τι χρειάζεται για να την ελέγξει. Είναι μια λογική παλιά όσο και το ίδιο το πρόβλημα, αφού η παραποίηση φαρμάκων είναι πολύ παλαιότερη από το διαδίκτυο και αποκαλύφθηκε κάθε φορά μόνο όταν υπήρξε τρόπος να μετρηθεί.