Η προειδοποίηση του ΕΟΦ για «ενδοφλέβιες θεραπείες» ως συμπληρώματα — τι σημαίνει στην πράξη

Στις 8 Ιουλίου 2026 ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων δημοσίευσε ενημέρωση για σκευάσματα που παρουσιάζονται και χορηγούνται ως «συμπληρώματα διατροφής» με τη γενική ονομασία «Ενδοφλέβια Θεραπεία» (IV Vitamin/Nutrition Therapy). Το μήνυμά της είναι σύντομο: τα σκευάσματα αυτά δεν είναι συμπληρώματα διατροφής, ό,τι προορίζεται για ενδοφλέβια έγχυση υπάγεται στη φαρμακευτική νομοθεσία και απαιτεί άδεια κυκλοφορίας, και κάθε πρόσωπο που μετέχει, άμεσα ή έμμεσα, στην παραγωγή, τη διακίνηση, την προώθηση ή τη χορήγησή τους υπόκειται σε κυρώσεις ^[1]. Την ίδια ημέρα η ανακοίνωση αναπαράχθηκε ευρέως από τον ελληνικό Τύπο ^[2][3].

Στις 12 Αυγούστου 2026 ο πρόεδρος του ΕΟΦ επανήλθε στο θέμα από το κεντρικό δελτίο ειδήσεων του Star, αυτή τη φορά για την ενέσιμη «θεραπεία με πεπτίδια» που προωθείται διαδικτυακά ^[4]. Οι δύο παρεμβάσεις στηρίζονται στην ίδια λογική: τη νομική κατηγορία ενός προϊόντος την καθορίζουν η οδός χορήγησης και ο τρόπος που παρουσιάζεται, όχι η ετικέτα που του βάζει ο πωλητής. Το κείμενο αυτό καταγράφει τι ειπώθηκε και τι σημαίνει· η συστηματική σύγκριση των νομικών κατηγοριών βρίσκεται σε χωριστό άρθρο της ίδιας ενότητας.

Τι ανακοίνωσε ο ΕΟΦ και πότε

Η ενημέρωση φέρει τον τίτλο «Ενημέρωση σχετικά με τη μη νόμιμη παρουσίαση, προώθηση και χορήγηση “ενδοφλέβιων θεραπειών” ως συμπληρωμάτων διατροφής» και αναρτήθηκε στον ιστότοπο του ΕΟΦ στις 8 Ιουλίου 2026 ^[1]. Περιγράφει σκευάσματα ενέσιμα ή εγχυόμενα — ορούς, τα λεγόμενα drips — που περιέχουν βιταμίνες, μέταλλα, αμινοξέα ή αντιοξειδωτικά και προβάλλονται με ενδείξεις όπως «αποτοξίνωση», «αντιγήρανση», «απώλεια βάρους», «τόνωση», «ανοσοενίσχυση» και «αντιοξειδωτική θεραπεία». Για όλα αυτά η ανακοίνωση απαντά με μία πρόταση, γραμμένη με έμφαση: δεν συνιστούν συμπληρώματα διατροφής ^[1].

Ο ΕΟΦ τεκμηριώνει την προειδοποίηση με τρεις κινδύνους. Πρώτον, πρόκειται για προϊόντα που δεν έχουν αξιολογηθεί ως προς την ποιότητα, την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα, ούτε ως προς την τήρηση των κανόνων καλής παραγωγής που απαιτεί ένα στείρο προϊόν. Δεύτερον, η ενέσιμη ή ενδοφλέβια χορήγηση ενέχει εγγενείς κινδύνους λοιμώξεων, αλλεργικών ή αναφυλακτικών αντιδράσεων, τοπικών ή συστηματικών επιπλοκών και ανεπιθύμητων ενεργειών από μη αξιολογημένες ουσίες ή προσμείξεις. Τρίτον — και αυτό συνήθως παραβλέπεται — όποιος στρέφεται σε τέτοια σκευάσματα αντί για αδειοδοτημένο φάρμακο, για την «ένδειξη» που του υποσχέθηκαν, στην πράξη μένει χωρίς θεραπεία ^[1].

Ο Τύπος κάλυψε την ανακοίνωση αυθημερόν. ΤΑ ΝΕΑ και το in.gr δημοσίευσαν το περιεχόμενό της με τίτλο που μιλά για «παράνομη προώθηση και χορήγηση», και η είδηση αναπαράχθηκε από πλήθος ειδησεογραφικών και ιατρικών ιστότοπων ^[2][3]. Αξίζει να σημειωθεί τι δεν περιέχει: δεν κατονομάζει εμπορικά σήματα, κλινικές ή πωλητές. Είναι γενική ενημέρωση για μια πρακτική, όχι ανάκληση συγκεκριμένης παρτίδας, και τι είναι και τι δεν είναι μια τέτοια ανακοίνωση καλό είναι να το γνωρίζει κανείς πριν τη διαβάσει ως κάτι άλλο.

Η δεύτερη παρέμβαση: 12 Αυγούστου 2026 και τα ενέσιμα πεπτίδια

Πέντε εβδομάδες αργότερα, στις 12 Αυγούστου 2026, ο πρόεδρος του ΕΟΦ Σπύρος Σαπουνάς μίλησε στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων του Star για την ενέσιμη «θεραπεία με πεπτίδια» (peptide therapy) που διαφημίζεται στο διαδίκτυο. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του ιατρικού ιστότοπου therapeftis.eu, προειδοποίησε ότι τα παράνομα ενέσιμα σκευάσματα που πωλούνται διαδικτυακά είναι άγνωστης σύνθεσης και εκτός κάθε ρυθμιστικού ελέγχου, ότι μπορεί να περιέχουν οτιδήποτε — από βαρέα μέταλλα μέχρι απλό νερό — και ότι οι πολίτες πρέπει να προμηθεύονται φάρμακα μόνο από το φυσικό φαρμακείο ^[4].

Δύο διευκρινίσεις για την ακρίβεια. Η δήλωση έγινε σε τηλεοπτική συνέντευξη και όχι με γραπτή ανακοίνωση· δεν εντοπίσαμε αντίστοιχο κείμενο στον ιστότοπο του ΕΟΦ, οπότε η πηγή είναι το δημοσιευμένο ρεπορτάζ ^[4]. Επίσης, η δήλωση δεν μεταβάλλει το νομικό πλαίσιο — δεν δημιουργεί νέα κατηγορία ούτε νέα απαγόρευση. Εφαρμόζει τη λογική της ανακοίνωσης του Ιουλίου σε άλλη ομάδα προϊόντων: ό,τι προωθείται για ένεση σε ανθρώπους με θεραπευτικούς ισχυρισμούς κρίνεται ως φάρμακο, και χωρίς άδεια κυκλοφορίας η διάθεσή του είναι παράνομη ^[1][5].

Γιατί μια ενδοφλέβια σκευασία δεν μπορεί να είναι συμπλήρωμα διατροφής

Η απάντηση βρίσκεται σε δύο ορισμούς του ενωσιακού δικαίου των τροφίμων. Ο Κανονισμός (ΕΚ) 178/2002 ορίζει ως «τρόφιμο» κάθε ουσία ή προϊόν που προορίζεται να καταποθεί από τον άνθρωπο ή ευλόγως αναμένεται ότι θα καταποθεί ^[7]. Η Οδηγία 2002/46/ΕΚ ορίζει τα συμπληρώματα διατροφής ως τρόφιμα που προορίζονται να συμπληρώσουν τη συνήθη διατροφή, είναι συμπυκνωμένες πηγές θρεπτικών ή άλλων ουσιών με θρεπτική ή φυσιολογική δράση και διατίθενται σε προμετρημένες μορφές: κάψουλες, παστίλιες, δισκία, φακελάκια σκόνης, φύσιγγες υγρών, φιαλίδια με σταγονόμετρο ^[6]. Ακόμη και οι «φύσιγγες» της Οδηγίας είναι πόσιμες μορφές. Το συμπλήρωμα παραμένει τρόφιμο, και το τρόφιμο καταπίνεται.

Η ανακοίνωση του ΕΟΦ το διατυπώνει ευθέως: τα συμπληρώματα διατροφής σκοπούν «αποκλειστικά και μόνο στη συμπλήρωση των προσλήψεων του καταναλωτή από τη συνήθη δίαιτα και χορηγούνται από του στόματος» ^[1]. Μια ουσία που εισάγεται απευθείας στην κυκλοφορία του αίματος παρακάμπτει το πεπτικό σύστημα και, μαζί του, ολόκληρο το νομικό πλαίσιο των τροφίμων. Δεν έχει σημασία αν η σύνθεση είναι ίδια με ενός δισκίου βιταμίνης που πωλείται νόμιμα στο σούπερ μάρκετ· η οδός χορήγησης αρκεί για να βγάλει το προϊόν από την κατηγορία.

Το καθεστώς αδειοδότησης κατά τη φαρμακευτική νομοθεσία

Εκτός τροφίμων, ένα προϊόν που προορίζεται για χορήγηση σε ανθρώπους βρίσκεται σχεδόν πάντα στο πεδίο της Οδηγίας 2001/83/ΕΚ. Το άρθρο 6 ορίζει ότι κανένα φάρμακο δεν κυκλοφορεί σε κράτος μέλος χωρίς άδεια κυκλοφορίας από την αρμόδια αρχή ^[5]. Ο ΕΟΦ το μεταφέρει στη γλώσσα της ανακοίνωσης: οι ουσίες και τα υγρά για ενδοφλέβια έγχυση «υπόκεινται σε καθεστώς αδειοδότησης», και η κυκλοφορία τους απαγορεύεται εφόσον δεν διαθέτουν άδεια που χορηγείται μετά από θετική αξιολόγηση ποιότητας, ασφάλειας και αποτελεσματικότητας με βάση τον φάκελο του προϊόντος ^[1].

Η ανακοίνωση επικαλείται και το πρώτο σκέλος του ορισμού του φαρμάκου στο άρθρο 1 παρ. 2 της Οδηγίας: κάθε προϊόν που παρουσιάζεται ότι έχει θεραπευτικές ή προληπτικές ιδιότητες για τον ανθρώπινο οργανισμό είναι φάρμακο «εκ της παρουσιάσεώς του» ^[1][5]. Οι ενδείξεις που απαριθμεί ο ΕΟΦ — αποτοξίνωση, ανοσοενίσχυση, «αντιοξειδωτική θεραπεία» — είναι ακριβώς τέτοιοι ισχυρισμοί. Ένα σκεύασμα με αυτή την παρουσίαση θα ήταν φάρμακο ακόμη και αν λαμβανόταν από το στόμα· ως ενέσιμο, δεν αφήνει κανένα περιθώριο. Το πώς κατανέμονται οι αρμοδιότητες μεταξύ EMA και ΕΟΦ περιγράφεται αναλυτικά στο άρθρο για το ρυθμιστικό καθεστώς.

Ποιοι υπόκεινται σε κυρώσεις κατά την ανακοίνωση

Η τελευταία παράγραφος της ανακοίνωσης είναι η πιο ευρεία: «κάθε πρόσωπο που μετέχει, άμεσα ή έμμεσα, στην παράνομη παραγωγή, κυκλοφορία, διακίνηση, παρουσίαση και εν γένει προώθηση, και χορήγηση» των σκευασμάτων υπόκειται στις νόμιμες κυρώσεις ^[1]. Η απαρίθμηση καλύπτει ολόκληρη την αλυσίδα, όχι μόνο όποιον παρασκευάζει.

• Παραγωγή: όποιος παρασκευάζει ή συσκευάζει το σκεύασμα, εντός ή εκτός Ελλάδας ^[1].
• Κυκλοφορία και διακίνηση: εισαγωγείς, αποθήκες, μεταπωλητές, ηλεκτρονικά καταστήματα.
• Παρουσίαση και προώθηση: όποιος διαφημίζει ή αποδίδει ιδιότητες — ιστοσελίδες, αναρτήσεις σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενημερωτικό υλικό κλινικών και κέντρων αισθητικής ^[1][5].
• Χορήγηση: όποιος εφαρμόζει το σκεύασμα σε ανθρώπους, ανεξάρτητα από το αν το προμηθεύτηκε ο ίδιος.

Η ανακοίνωση δεν αναφέρει ύψος ποινών ούτε συγκεκριμένα άρθρα νόμου· παραπέμπει γενικά στις «νόμιμες κυρώσεις» ^[1]. Το πλαίσιο των κυρώσεων για παράνομη προώθηση και ο τρόπος που αγγίζει τους ενδιάμεσους εξετάζονται σε χωριστό άρθρο αυτής της ενότητας. Η ανακοίνωση καλεί επίσης το κοινό να υποβάλλει «αυθόρμητες αναφορές» στον ΕΟΦ για σχετικές πρακτικές που υποπίπτουν στην αντίληψή του — πώς γίνεται αυτό στην πράξη περιγράφεται στο άρθρο για την αναφορά ύποπτου προϊόντος.

Τι δεν αφορά η προειδοποίηση

Μια ανακοίνωση με τέτοια απήχηση διαβάζεται εύκολα πλατύτερα από όσο γράφτηκε. Η προσεκτική ανάγνωση του κειμένου δείχνει καθαρά τα όριά της ^[1].

• Δεν αφορά τα αδειοδοτημένα ενέσιμα φάρμακα — διαλύματα, βιταμίνες ή ηλεκτρολύτες με άδεια κυκλοφορίας που χορηγούνται στο πλαίσιο ιατρικής πράξης ^[5].
• Δεν αφορά τα συμπληρώματα διατροφής από του στόματος που κυκλοφορούν νόμιμα και φέρουν επιτρεπόμενους ισχυρισμούς ^[6].
• Δεν κατονομάζει προϊόντα, εμπορικά σήματα ή επιχειρήσεις και δεν ισοδυναμεί με ανάκληση συγκεκριμένης παρτίδας.
• Δεν δημιουργεί νέα νομική κατηγορία· εφαρμόζει ορισμούς που ισχύουν εδώ και πάνω από δύο δεκαετίες ^[5][6][7].
• Δεν αναφέρεται σε εργαστηριακά αντιδραστήρια. Αυτό δεν σημαίνει ότι τα εξαιρεί ούτε ότι τα αφορά· το αντικείμενό της είναι απλώς άλλο.

Το ίδιο ισχύει για τη δήλωση της 12ης Αυγούστου. Αφορά προϊόντα που προωθούνται για ένεση σε ανθρώπους ως «θεραπεία» και πωλούνται εκτός φαρμακείου· δεν είναι, και δεν επιχειρεί να είναι, κατάταξη των πεπτιδίων ως χημικής οικογένειας ^[4]. Όποιος τη μεταφέρει ως «ο ΕΟΦ απαγόρευσε τα πεπτίδια» ή, αντίστροφα, ως «ο ΕΟΦ δεν έχει αντίρρηση για ό,τι δεν κατονόμασε», διαβάζει στο κείμενο κάτι που δεν γράφει.

Πού βρίσκεται το ερευνητικό υλικό σε σχέση με αυτή τη διάκριση

Η διάκριση που κάνει ο ΕΟΦ — τρόφιμο που καταπίνεται ή φάρμακο με άδεια — αφήνει εκτός μια τρίτη κατηγορία: το χημικό υλικό που διατίθεται για εργαστηριακή έρευνα. Αυτό δεν είναι ούτε συμπλήρωμα ούτε φάρμακο, δεν έχει οδό χορήγησης και δεν αποτελεί εναλλακτική σε κανένα από τα δύο. Η ένδειξη «μόνο για ερευνητική χρήση» δηλώνει ακριβώς αυτό: ότι καμία από τις απαιτήσεις που ισχύουν για προϊόντα προοριζόμενα για ανθρώπους δεν εφαρμόστηκε στο περιεχόμενο.

Η λογική της ανακοίνωσης ισχύει και εδώ με την ίδια αυστηρότητα. Ό,τι παρουσιάζεται για χορήγηση σε ανθρώπους — με οδό, ένδειξη ή υπόσχεση αποτελέσματος — κρίνεται ως φάρμακο εκ της παρουσιάσεώς του, ανεξάρτητα από την ετικέτα που φέρει ^[5]. Η διάκριση σταματά σε αυτό το σημείο.