Έλεγχος επιχείρησης πριν την παραγγελία: ΓΕΜΗ, VIES, ΑΦΜ

Πώς επαληθεύω ότι το eshop που θέλω να πληρώσω αντιστοιχεί σε πραγματική, ενεργή επιχείρηση;

Για να επαληθεύσετε ότι ένα eshop αντιστοιχεί σε πραγματική επιχείρηση, χρειάζονται τρία βήματα και λίγα λεπτά: διαβάζετε τα στοιχεία ταυτότητας που αναγράφει το ίδιο το κατάστημα, τα αναζητάτε στη Δημοσιότητα του ΓΕΜΗ και, αν ο πωλητής είναι από άλλο κράτος μέλος ή ζητά ενδοκοινοτικό ΑΦΜ, ελέγχετε τον αριθμό ΦΠΑ στο VIES. Όταν τα τρία συμφωνούν, έχετε βάση για να συνεχίσετε. Όταν δεν συμφωνούν, η παραγγελία περιμένει.

Ο έλεγχος αυτός δεν αποδεικνύει ποιότητα προϊόντων ή αξιοπιστία. Αποδεικνύει κάτι στενότερο και πιο χρήσιμο: ότι υπάρχει νομικό πρόσωπο με όνομα, έδρα και αριθμό μητρώου, το οποίο μπορείτε να εντοπίσετε αν προκύψει διαφορά. Τα «ήπια» σήματα εμπιστοσύνης, όπως οι κριτικές ή ο σχεδιασμός, καλύπτονται στο άρθρο για τις ενδείξεις αξιόπιστου eshop· εδώ περιγράφεται το σκληρό βήμα επαλήθευσης.

Τι πρέπει να αναγράφει κάθε eshop

Ο έλεγχος ξεκινά από το κατάστημα, όχι από το μητρώο. Η οδηγία 2000/31/ΕΚ για το ηλεκτρονικό εμπόριο ορίζει στο άρθρο 5 ότι ο πάροχος υπηρεσιών πρέπει να καθιστά εύκολα προσβάσιμα βασικά στοιχεία: το όνομά του, τη γεωγραφική διεύθυνση εγκατάστασης, στοιχεία επικοινωνίας με ηλεκτρονική διεύθυνση, τον αριθμό εγγραφής στο εμπορικό μητρώο και τον αριθμό ΦΠΑ ^[5]. Στην Ελλάδα η προσυμβατική ενημέρωση του καταναλωτή ρυθμίζεται επιπλέον από τον ν. 2251/1994, και η σχετική διάταξη (άρθρο 3β) περιλαμβάνει την ταυτότητα και τη διεύθυνση του προμηθευτή ^[4].

Ο Οδηγός για ασφαλείς ηλεκτρονικές αγορές της Γενικής Γραμματείας Καταναλωτή συμβουλεύει επίσης να ελέγχετε ότι το κατάστημα είναι εγγεγραμμένο στο ΓΕΜΗ, χωρίς να δίνει όμως βήμα προς βήμα οδηγίες ^[3]. Το παρόν κείμενο συμπληρώνει αυτό το κενό.

• Επωνυμία και, αν υπάρχει, διακριτικός τίτλος.
• Νομική μορφή (Ι.Κ.Ε., Ε.Π.Ε., Α.Ε., ατομική επιχείρηση και λοιπά).
• Έδρα με πλήρη διεύθυνση, όχι μόνο ταχυδρομική θυρίδα.
• Αριθμός ΓΕΜΗ και ΑΦΜ.
• Ηλεκτρονική διεύθυνση και τηλέφωνο επικοινωνίας.
• Στοιχεία αρμόδιας αρχής, αν η δραστηριότητα υπόκειται σε άδεια.

Αν η σελίδα δεν αναγράφει τα στοιχεία αυτά σε σημείο που βρίσκεται εύκολα, για παράδειγμα στο υποσέλιδο ή σε σελίδα «Επικοινωνία» ή «Όροι», το κενό είναι από μόνο του ένδειξη. Δεν αποδεικνύει απάτη, αλλά δεν αφήνει τίποτα προς έλεγχο.

Η Δημοσιότητα ΓΕΜΗ: αναζήτηση με ΑΦΜ, επωνυμία ή διακριτικό τίτλο

Η υπηρεσία Δημοσιότητας του ΓΕΜΗ είναι δημόσια. Η φόρμα αναζήτησης δέχεται ΑΦΜ, αριθμό ΓΕΜΗ, επωνυμία, διακριτικό τίτλο ή μέρος αυτών, και διαθέτει φίλτρα για νομική μορφή, κατάσταση, αρμόδια υπηρεσία ΓΕΜΗ, ημερομηνίες σύστασης και διαγραφής, και πόλη ή ταχυδρομικό κώδικα ^[1]. Η ασφαλέστερη αναζήτηση είναι με ΑΦΜ, γιατί αποκλείει συνωνυμίες· αν το κατάστημα δεν αναγράφει ΑΦΜ, ψάξτε με την επωνυμία και εξετάστε όλα τα αποτελέσματα.

Στο αποτέλεσμα συγκρίνετε τέσσερα πράγματα με όσα αναγράφει το κατάστημα: επωνυμία, νομική μορφή, έδρα και, όπου εμφανίζεται, αντικείμενο δραστηριότητας (ΚΑΔ). Δεν χρειάζεται να ταυτίζονται λέξη προς λέξη με το εμπορικό όνομα της ιστοσελίδας, γιατί το κατάστημα μπορεί να χρησιμοποιεί διακριτικό τίτλο. Πρέπει όμως να ταυτίζονται ΑΦΜ, έδρα και νομικό πρόσωπο.

Τι σημαίνει η κατάσταση της επιχείρησης

Η φόρμα της Δημοσιότητας περιλαμβάνει φίλτρο κατάστασης, με επιλογές όπως «Σε Αναστολή Καταχώρησης» ^[1]. Η ίδια η σελίδα δεν εξηγεί τι σημαίνει κάθε κατάσταση, επομένως το νόημα πρέπει να διαβάζεται στην εγγραφή και στα έγγραφα της επιχείρησης. Ως πρακτικό κανόνα, μια επιχείρηση που εμφανίζεται ως διαγραμμένη ή σε αναστολή δεν είναι κατάλληλος αντισυμβαλλόμενος χωρίς γραπτή εξήγηση.

VIES: επαλήθευση ΑΦΜ για ενδοκοινοτικές συναλλαγές

Το VIES είναι η υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την επαλήθευση αριθμών ΦΠΑ επιχειρήσεων στην ΕΕ ^[2]. Εισάγετε τον κωδικό χώρας (για την Ελλάδα EL) και τον αριθμό, και η υπηρεσία απαντά αν ο αριθμός είναι έγκυρος. Ανάλογα με το κράτος μέλος, μπορεί να επιστρέφει και την επωνυμία και τη διεύθυνση που είναι καταχωρισμένες· η διαθεσιμότητα αυτών των στοιχείων διαφέρει και πρέπει να ελέγχεται στην ίδια την υπηρεσία.

Το VIES απαντά σε στενό ερώτημα: είναι ο αριθμός ΦΠΑ έγκυρος για ενδοκοινοτικές συναλλαγές; Δεν απαντά αν η επιχείρηση διαθέτει το προϊόν που διαφημίζει, αν είναι φερέγγυα ή αν η ιστοσελίδα που βλέπετε ανήκει σε αυτήν. Χρησιμοποιήστε το λοιπόν ως ένα από τα τρία σημεία συμφωνίας, όχι ως πιστοποιητικό αξιοπιστίας.

Ασυμφωνίες που σταματούν την παραγγελία

Μια ασυμφωνία δεν σημαίνει πάντα απάτη. Μπορεί να είναι παλιά διεύθυνση, αλλαγή νομικής μορφής ή λάθος πληκτρολόγησης. Σημαίνει όμως ότι δεν μπορείτε να στηριχθείτε στο μητρώο ως αποδεικτικό, και ότι πρέπει να ζητήσετε εξήγηση πριν πληρώσετε.

Εταιρεία εξωτερικού με ελληνική ιστοσελίδα

Μια ελληνόφωνη ιστοσελίδα δεν σημαίνει ελληνική επιχείρηση. Αν ο πωλητής αναγράφει έδρα σε άλλο κράτος μέλος, ο έλεγχος του ΓΕΜΗ δεν εφαρμόζεται: ο αριθμός ΦΠΑ ελέγχεται στο VIES και το εμπορικό μητρώο της χώρας εγκατάστασης είναι ο σωστός τόπος για την επωνυμία και την κατάσταση, με βάση τα στοιχεία που υποχρεούται να δηλώνει ο πωλητής ^[5]. Αν ο πωλητής βρίσκεται εκτός ΕΕ, το VIES δεν καλύπτει τον αριθμό και ο έλεγχος περιορίζεται στην τεκμηρίωση που παρέχει ο ίδιος.

Αξίζει να σημειωθεί και το ζήτημα του δικαιώματος καταναλωτή. Για επιχείρηση εκτός Ελλάδας, η προστασία που ισχύει εξαρτάται από τη χώρα εγκατάστασης και από το αν ο αγοραστής ενεργεί ως καταναλωτής ή ως επιχείρηση. Το ζήτημα εξετάζεται στο άρθρο για την ελληνική ή ξένη προμήθεια.

Ένα παράδειγμα ελέγχου από την αρχή ως το τέλος

Έστω ότι ένα κατάστημα αναγράφει στο υποσέλιδο μια επωνυμία, μια διεύθυνση και έναν ΑΦΜ. Πληκτρολογείτε τον ΑΦΜ στη Δημοσιότητα και βρίσκετε μία εγγραφή. Η επωνυμία του μητρώου διαφέρει ελαφρά από το όνομα της ιστοσελίδας, αλλά η έδρα και η νομική μορφή ταυτίζονται: αυτό είναι φυσιολογικό, αν το όνομα της ιστοσελίδας είναι διακριτικός τίτλος. Η ασυμφωνία που θα σας σταματούσε είναι άλλη: ο ΑΦΜ να ανήκει σε επιχείρηση με εντελώς διαφορετικό αντικείμενο, ή η έδρα να βρίσκεται σε άλλη πόλη από αυτήν που δηλώνει το κατάστημα.

Στο επόμενο βήμα ελέγχετε τον δικαιούχο της πληρωμής. Αν η σελίδα πληρωμής ή το τραπεζικό στοιχείο αναφέρει άλλη επωνυμία από αυτή του μητρώου, ζητήστε γραπτή εξήγηση: μπορεί να πρόκειται για εταιρεία του ίδιου ομίλου ή για πάροχο πληρωμών, αλλά η εξήγηση πρέπει να υπάρχει στον φάκελο πριν από την πληρωμή, όχι μετά. Το τελευταίο βήμα, για πωλητή εντός ΕΕ εκτός Ελλάδας, είναι το VIES.

Καταγραφή του ελέγχου στον φάκελο προμηθευτή

Ο έλεγχος αξίζει μόνο αν μένει ίχνος. Τα μητρώα αλλάζουν, και ο πωλητής που ήταν ενεργός τον Οκτώβριο μπορεί να μην είναι τον επόμενο χρόνο. Αποθηκεύστε στιγμιότυπο ή εξαγωγή του αποτελέσματος με ημερομηνία, μαζί με τη σελίδα του καταστήματος όπου αναγράφονται τα στοιχεία.

1. Καταγράψτε επωνυμία, νομική μορφή, ΑΦΜ, αριθμό ΓΕΜΗ και έδρα όπως τα αναγράφει το κατάστημα, με ημερομηνία.
2. Αναζητήστε τα στη Δημοσιότητα ΓΕΜΗ και αποθηκεύστε το αποτέλεσμα.
3. Για ενδοκοινοτικό πωλητή, ελέγξτε τον αριθμό ΦΠΑ στο VIES και αποθηκεύστε την απάντηση.
4. Συγκρίνετε με τον δικαιούχο της πληρωμής και σημειώστε αν συμφωνούν.
5. Καταγράψτε το συμπέρασμα (προχωρά, αναμένει εξήγηση, απορρίπτεται) και ποιος το αποφάσισε.

Το αρχείο αυτό χρησιμεύει αργότερα: σε διαφωνία με τον πωλητή, σε έλεγχο του φορέα σας ή όταν αλλάξει η αρμόδια υπηρεσία. Η τήρηση φακέλου προμηθευτή καλύπτεται και στο σχετικό άρθρο για τα κριτήρια επιλογής.